Type donatie

Er bestaan meerdere manieren van bloedgeven. Het kan gaan over het geven van vol bloed of over het geven van bloedderivaten. De afnametechniek, de gebruikte apparatuur, de duur en de frequentie kunnen dus verschillen.

• Vol Bloed
• Plasmaferese
• Tromboferese
• Autotransfusie
• Stamcellen

Wie mag bloed geven ?

Iedereen

• in goede gezondheid
• tussen 18 en 65 jaar
• die geen risico op besmettelijke ziekten heeft
• die meer dan 50 kg weegt
• die een geschreven vragenlijst en een medisch onderzoek aanvaardt.

vol bloed

Bij een bloedafname, wordt ongeveer 430 à 480 ml bloed afgenomen in een speciale zak. Opdat het bloed niet zou stollen en om de kwaliteit tijdens het bewaren te behouden, bevat de zak een oplossing van sodiumcitraat. Een bloedgift duurt een tiental minuten. Je kan maximum vier maal per jaar bloed geven, dit met een tussenperiode van minimaal twee maand.

Wat gebeurt er met je gift ?

Na de afname wordt je gift getransporteerd naar het technisch plateau.

Een zak vol bloed wordt opgesplitst in drie onderdelen:

• Erythrocyten concentraat (Rode bloedcellenconcentraat)
• Bloedplaatjesof geconcentreerde bloedplaatjes
• Plasma bestemd voor fractionnering

Therapeutische indicaties

• Het rode bloedcellenconcentraat is aangewezen in de strijd tegen bloedarmoede, veroorzaakt door pathologies zoals leukemie, verkeersongevallen of chirurgische ingrepen.
• De bloedplaatjes (nuttig voor de stolling) dienen om het tekort aan bloedplaatjes ten gevolge van een hemoragie te compenseren (ten gevolge van een leukemie, een chrurgische ingreep,...)
• Plasma bestemd voor fractionnering : met uitzondering van vers ingevroren virus-geïnactiveerd plasma door de methode van methyleenblauw (essentieel element van plasmaferese)is het plasma afkomstig van vol bloed bestemd voor het C.A.F. (Centrale Afdeling voor Fractionnering) voor de productie van:
  • Albumine
  • Stollingsfactoren (bv. facteur VIII)
  • Gammaglobulinen

Top Page   

Plasmaferese

Met behulp van een plasmaferestoestel, geplaatst naast de donor, wordt het plasma gescheiden van het bloed. Het plasma (vloeibaar gedeelte) komt terecht in een afnamezak en je krijgt vervolgens je bloed (de rode bloedcellen) terug toegediend. Een plasma-afname duurt ongeveer1 uur en kan om de twee weken uitgevoerd worden.

Wat gebeurt er met je gift?

Eenmaal afgenomen wordt je gift getransporteerd naar het technisch plateau.

Een zakje plasma afkomstig van een aferese kan bestemd zijn voor

• enerzijds de CAF (Centrale Afdeling voor Fractionering) waar de zak vol bloed zal behandeld worden voor het bekomen van stabiele derivatenten:
  • Albumine
  • Stollingsfactoren (bv. facteur VIII)
  • gammaglobulinen
• anderzijds voor de productie van vers ingevroren virus-geïnactiveerd Plasma door de methode van Methyleenblauw

Top Page   

Tromboferese

We spreken van Tromboferese wanneer enkel de bloedplaatjes (trombocyten) worden afgenomen. Tijdens de afname loopt het bloed naar een toestel waar de bloedplaatjes door middel van centrifuge gescheiden en opgelost worden in een kleine hoeveelheid plasma.

De afname wordt naast de donor uitgevoerd. Tromboferese kan elke maand uitgevoerd worden en duurt ongeveer anderhalf uur.

Wat gebeurt er met je gift?

Na de afname wordt je gift getransporteerd naar het technisch plateau

Een zakje Bloedplaatjes afkomstig van aferese maakt de productie van geconcentreerde één-donor-bloedplaatjes mogelijk.

• Concentrés Unitaires de Plaquettes

Therapeutische indicaties

• De beslissing om bloedplaatjes te transfuseren mag niet enkel genomen worden op basis van een tekort aan bloedplaatjes.
• De aanwezigheid van een ernstige trombocytopenie, vergezeld van een clinisch significante hemoragie kan beschouwd worden als een gebiedende indicatie.
• In elk ander geval is de transfusie van bloedplaatjes min of meer relatief en afhankelijk van de clinische staat van de patient.

Top Page   

Autotransfusie

Bij een autotransfusie geeft men bloed met de bedoeling zijn eigen bloed in de nabije toekomst terug toegediend te krijgen. Deze methode wordt toegepast naar aanleiding van een chirurgische ingreep. De hoeveelheid afgenomen bloed is echter beperkt, indien deze onvoldoende is voor de interventie, zal de arts toch het bloed van een andere donor moeten gebruiken. Sinds enkele jaren heeft autotransfusie aan belang verloren. Dit door de grote veiligheid op vlak van transfusie en door de vooruitgang op vlak van heelkundige technieken waardoor de behoeften sterk verminderen.

Retour en haut de page   

Stamcellen en beenmerg

Wat is beenmerg en wat zijn stamcellen?

Beenmerg is een stof die zich in de beenderen bevindt en speciale cellen bevat die voortdurend rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes produceren: deze cellen worden stamcellen genoemd. Ze kunnen verkregen worden door afname van (perifeer) bloed na stimulatie door groeifactoren of door het afnemen van beenmerg.

Wie haalt voordeel uit deze donaties?

Voor patiënten met een erge bloedaandoening, zoals leukemie is het transplanteren van hematopoiëtische stamcellen of beenmerg vandaag de beste behandeling.

Wie kan stamcel- of beenmergdonor zijn?

Iedereen in goede gezondheid, ouder dan 18 en jonger dan 50 jaar mag donor zijn. Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven mogen tijdens deze periode geen donor zijn. Bloedgevers zijn bevoorrechte kandidaten omdat ze regelmatig worden opgevolgd door Le Service du Sang.

Wat is het Belgisch Register voor beenmergdonoren?

Het is een gegevensbank waarin de weefseltyperingen van mensen die eventueel bereid zijn stamcellen af te staan zijn opgeslagen. Hoe meer stamceldonoren met verschillende weefseltypes aanwezig in het register, hoe groter de kans dat de patiënt een transplantatie zal kunnen krijgen. Daarom werkt het Belgisch Register ook zeer nauw samen met alle buitenlandse registers.

Hoe kan men zich inschrijven in het register voor beenmergdonoren?

Er zijn drie stappen vereist:

• je ondertekent een akkoordverklaring (die op elk moment kan worden ingetrokken);
• je laat bloed afnemen om je weefseltype te bepalen;
• registratie van het weefseltype in het Belgisch register.

Hoe gebeurt het afnemen?

• Het afnemen van stamcellen :
  De techniek bestaat erin dat de donor gedurende vier dagen een dagelijkse onderhuidse injectie toegediend krijgt (een groeifactor) die de productie van bepaalde witte bloedcellen in het beenmerg en het bloed stimuleert en er ook voor zorgt dat de stamcellen vrijkomen uit het beenmerg en naar het bloed gaan.
  Voor de procedure, leukaferese genoemd, wordt in elke voorarm een katheter geplaatst. Het bloed wordt door de celseparator gepompt, waar de stamcellen onttrokken worden. De andere bestanddelen van het bloed worden onmiddellijk teruggegeven aan de donor. Het gebruikte materiaal is steriel en voor eenmalig gebruik. Deze procedure duurt ongeveer vier uur.
  Dit type van afname vereist noch verdoving, noch hospitalisatie.
  De donor dient zelf geen medische kosten te dragen.
• Het afnemen van beenmerg :
  Momenteel is dit type van afname voorbehouden voor heel uitzonderlijke pathologische situaties.
  Bij deze afname, onder algemene verdoving wordt het beenmerg met behulp van een naald opgezogen uit de beenderen van het bekken. De donor wordt de dag voordien in het ziekenhuis opgenomen en verlaat het ziekenhuis de volgende dag. Vóór de afname, moet de donor op consultatie bij de arts, een verplichte stap vooraleer de definitieve beslissing te nemen voor een beenmergtransplantatie. Men moet ook een klinisch onderzoek, een radiografie van de longen, een elektrocardiogram en een bloedonderzoek laten uitvoeren.
  Voor het geheel van deze procedure moet men enkele dagen van afwezigheid voorzien.
  De ingreep kan gedurende enkele dagen een lichte zwelling veroorzaken op de plaats van afname, een zekere moeheid en/of pijn aan het bekken.
  Ook voor deze procedure draagt de donor geen enkele medische kost.

Waarom het gebruik van periferische stamcellen in de plaats van beenmerg?

Stamcellen vertonen enkele voordelen

• voor de patiënt : versnelling van het hernemen van de productie van hematopoetische cellen, vlugger herstel van het defentiemechanisme
• voor de donor : geen volledige verdoving, geen risico op inherent bij afname.

Hoe een geschikte donor vinden?

Dit is één van de grootste problemen bij de transplantatie van stamcellen. Een patient kan enkel getransplanteerd worden met de stamcellen van een donor van dezelfde weefselgroep, dit wil zeggen de groep van witte bloedcellen (HLA systeem), maar er bestaan tientallen miljoenen mogelijke combinaties in de weefselgroeperingen, waardoor de kans om een identieke donor te vinden gelimiteerd is.

Om patiënten zonder familiale donoren ook een kans te geven, werden organisaties zoals het Nationaal Register van vrijwillige donoren van stamcellen over de hele wereld opgericht.

Hoe verloopt de transplantatie van beenmerg of stamcellen?

De patiënt wordt behandeld met chemotherapie al dan niet gecombineerd met radiotherapie. Deze stamcellen of beenmerg worden aan de patiënt toegediend, op dezelfde wijze als bij een bloedtransfusie. De cellen vinden hun weg naar de mergholte van de patiënt waar ze weer nieuwe bloedcellen gaan aanmaken.

Waar kan ik terecht als kandidaat donor?

• BTC Nationale 4:
  Clos Chapelle-aux-Champs, 30
  1200 Brussel.
  Verantwoordelijke : Prof. D. Latinne.
  Contact : Mevr P. Van Muylder 02 764 68 98
• ULB - Erasmus Ziekenhuis:
  Lenniksebaan, 808
  1070 Brussel.
  Verantwoordelijke : Dr E. Dupont.
  Contact : Dr. M. Toungouz : 02 555 39 25
• CHU Sart Tilman: Niveau 0
  4000 Luik.
  Verantwoordelijke : Dr S. Tourqui.
  Contact : Mevr N. Wanten : 04 366 75 39

Top Page